
Dzika róża
Rosa canina
Róża dzika (Rosa canina L.), nazwy ludowe: psia róża (tłumaczenie nazwy łacińskiej) oraz szypszyna (pochodzenie słowiańskie; stąd szypszyniec różany) – gatunek krzewu z rodziny różowatych, z rodzaju róża. Występuje na obszarach umiarkowanych i ciepłych półkuli północnej. Można ją spotkać prawie w całej Europie, na terenach do 1500 m n.p.m., w Afryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich, na Maderze, w Azji; rozprzestrzeniła się także w Australii i Nowej Zelandii. W Polsce jest gatunkiem pospolitym.
Miedze, skraje lasów i zarośla
Maj–czerwiec, wrzesień–listopad
Płatki i owoce pozorne
Surowiec zielarski
dojrzałe owoce (Fructus Rosae). Są składnikiem wielu mieszanek ziołowych. Zawierają oprócz ogromnej ilości witaminy C garbniki, karotenoidy, kwasy organiczne, olejki eteryczne, cukry, pektyny. Owoce są niezwykle bogatym źródłem witaminy C. Owoce róży mogą być używane do sporządzania przetworów i win (zob. wino z dzikiej róży). Owoce dzikiej róży zawierają również witaminy A, B1, B2, E, K i kwas foliowy, flawonoidy, kwasy organiczne, pektyny oraz garbniki.
Działanie
słabo rozkurczające, żółciopędne, łagodnie moczopędne. Róża jest stosowana przede wszystkim jako lek ogólnie wzmacniający (bogate źródło witaminy C), ale także pomocniczo do leczenia różnych schorzeń wątroby, nerek i przewodu pokarmowego. Specjalnie przyrządzone konfitury z dzikiej róży mogą być skutecznym lekiem na chorobę zwyrodnienia stawów.
Zbiór i suszenie
owoce zbiera się, gdy dojrzeją, ale jeszcze zanim zrobią się miękkie. Suszenie ich jest dość trudne; owoce trzeba rozdrobnić, przez pierwsze 10 min. należy trzymać je w temp. ok. 100 °C, by szybko zniszczyć enzymy rozkładające witaminę C, potem suszyć w temp. ok. 50–60 °C. Sztuka kulinarna
Z płatków wykonuje się konfitury , szczególnie nadające się do nadziewania pączków .
Kandyzowane płatki nadają się do dekoracji ciast oraz są dodatkiem do potpourri .
Z owoców wytwarza się dżemy , soki , syropy i koncentraty witaminowe. Przetwory z róży nadają się do samodzielnego spożycia, są także używane do aromatyzowania słodyczy, napojów, ciast .
Z owoców oraz płatków robi się aromatyczne herbaty .
W Szwecji z dojrzałych owoców przyrządza się zupę różaną ( nyponsoppa ) .
Inne zastosowania
Z nasion wytwarza się olej z dzikiej róży .
W szkółkarstwie Rosa canina jest używana jako podkładka dla róż szlachetnych .
Pędy kwitnącej róży lub gałązki z dojrzałymi owocami są wykorzystywane do wykonywania bukietów i dekoracji wnętrz .
Jak rozpoznać
Kolczasty krzew z różowymi kwiatami i czerwonymi owocami.
Źródła i autorzy
Informacje botaniczne: Wikipedia — artykuł źródłowy (CC BY-SA; autorzy i historia zmian w artykule).
Autorzy fotografii i licencje
Źródło fotografii · Otto Wilhelm Thomé · Public domain